Spinnen Araneae

Spinnen (Araneae)

Nieuwsbrief SPINED

Voor de Werkgroep Spinnen wordt een nieuwsbrief uitgegeven die de naam SPINED draagt. Dit is een afkorting van SPInen van NEDerland. Dat “spined”als Engels woord goed bij spinnen past is een leuke bijkomstigheid. Buitenlanders spreken de naam van het tijdschrift dan ook op zijn Engels uit. De afleveringen worden in druk verspreid, maar tegenwoordig vanwege het gemak vooral als pdf. Het wordt ruim verspreid binnen Europa.

SPINED verschijnt tweemaal per jaar en bevat artikelen over spinnen en hooiwagens. De meeste artikelen gaan over inventarisaties van gebieden, nieuwe waarnemingen van zeldzame of bijzondere soorten en meldingen van nieuwe soorten, die nog niet eerder in ons waren aangetroffen. Maar er worden ook meer theoretische beschouwingen opgenomen over relaties tussen spinnen onderling, zowel binnen een soort als tussen individuen van verschillende soorten. De nieuwsbrief van de Werkgroep Hooiwagens "Opilionieuws" is ook in SPINED te vinden. SPINED is bedoeld om alle personen die in spinnen en hooiwagens geïnteresseerd zijn op de hoogte te houden van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van nomenclatuur, literatuur en bijeenkomsten, zoals internationale congressen.

Op 15 december 2009 verscheen een nieuwe aflevering van SPINED, no 27. Het is een aflevering met flink wat variatie. Er staan een paar faunistische artikelen in over de spinnen van de Haarlerberg, het Kuinderbos en de Millingerwaard, waar inventarisaties werden verricht of excursies gehouden. Er wordt een nieuwe vindplaats gemeld voor Eresus sandaliatus. Of dit een uitbreiding van zijn areaal is of een niet eerder opgemerkte populatie is niet duidelijk, maar het laatste is het meest waarschijnlijk. Deze soort zou wel eens kunnen gaan profiteren van de klimaatsverandering. Komend jaar zal er gekeken worden hoe uitgebreid de populatie is. Er is een exemplaar gevonden van Walckenaeria clavicornis, maar vermoedelijk is het dier geïmporteerd.  Boudewijn Heuts en Tibor Brunt presenteren de volgende aflevering van hun onderzoek aan onderlinge relaties tussen spinnen, in dit geval naar het voorkomen van genus-gebonden areaneofagie op grotere spinnen van andere soorten. Een in Griekenland gevonden spin uit het geslacht Rhomphaea leverde een puzzel op met een voorlopige oplossing. Via SPINED houd ik de Nederlandse arachnologen op de hoogte van nomenclatorische veranderingen, die betrekking hebben op de Nederlandse spinnenfauna. Dit keer zijn het er drie. In twee boekbesprekingen vestig ik de aandacht op een nieuwe uigave over hooiwagens en op een al eerder verschenen boek over spinnen. Verder commentaar op een paar berichten die in de pers aandacht kregen. De actie "Spin van het jaar" wordt toegelicht. Voor liefhebbers van internationale congressen: in 2010 komt er een van de ISA en ik meld nog even de gegevens. De beschikbaarheid van de verspreidingsgegevens van de Nederlandse spinnenfauna en de soortenlijst wordt nog weer eens vermeld. Catalogus en soortenlijst zijn nu gemakkelijker te vinden via http://www.naturalis.nl/spinnen. 

Opilionieuws, aflevering 3(4), de Nieuwsbrief van de Werkgroep Hooiwagens, sluit dit nummer af. 

Lentevuurspin Eresus sandaliatus 
Dit blijft ook in 2010 een aandachtssoort. Het bekende verspreidingsgebied is beperkt tot de zuidelijke Veluwe en Noord-Limburg, maar in het afgelopen jaar is in de provincie Noord-Brabant een populatie aangetroffen in het grensgebied tussen België en Nederland.  

Grote gerande oeverspin Dolomedes plantarius
Met name in de NO-polder lijkt er een uitbreiding  van het areaal op gang te zijn. Nederland is wat betreft deze soort goed bedeeld doordat de meeste laagveenplassen de status van reservaat hebben. In een aantal reservaten is bovendien verjonging van laagveen op gang gebracht door het leegtrekken van oude, verboste petgaten. Daardoor worden nieuwe leefgebieden gemaakt. 

Florentijnse muurspin Segestria florentina
Al sinds ruim een eeuw is deze soort bekend uit Zeeland. Later werd hij ook in enkele grote steden gevonden, zoals Rotterdam, 's-Gravenhage en Amsterdam. Ik onderzocht de verspreiding in Zeeland indertijd wat nauwkeuriger en het leek dat met name in Zeeuws-Vlaanderen, Noord- en Zuid-Beveland, Walcheren en Schouwen-Duiveland hij in vrijwel elk dorp of stad voorkomt. De laatste jaren lijkt ook deze soort zich uit te breiden. Er zijn meldingen uit Koudekerk aan den Rijn en uit de stad Utrecht. Er zijn ook diverse gevallen van beten door deze spin bekend geworden. Een uitzondering, want de overige spinnen in Nederland doen dat niet of komen niet door de huid heen. 

Helsdingen, P.J. van & B. Roelofs-Ditters 2009. Naamlijst Nederlandse spinnen. Versie 2009.2 [laatst bijgewerkt: 15 december 2009.] Naamlijst Nederlandse spinnen 2009.2 (pdf 89 Kb)