Naturalis onderzoekers houden zich bezig met verschillende aspecten van de geologische geschiedenis van Nederland (inclusief aangrenzende gebieden in het Noordzeebekken). Het gaat hierbij niet alleen om onderzoeksprojecten, maar ook om collectie-inventarisaties en populair-wetenschappelijke uitgaven en internet activiteiten, die we veelal in samenwerking met amateurs uitvoeren. In het programma Geologie van Nederland komen al deze activiteiten samen.

>>> English introduction  

Nieuws Nieuwe uitgave: Mineralen van Nederland (november 2007) In het boek Mineralen van Nederland van de hand van Timo Nijland en co-auteurs, geeft een overzicht van de Nederlandse mineralen. In nederland komen maar liefst 64 verschillende autochtone mineraal soorten voor.  >>> lees hier meer

 

 

 

 

 

 

Ondergrond van Nederland online

 

Momenteel werken we hard aan een website waarin informatie over de geologie van Nederland beschikbaar komt op bovenbouw HAVO/VWO niveau. De website, een project van TNO Bouw & Ondergrond en Naturalis zal medio 2008 online zijn. Als voorproefje het landschap van Tegelen, zo'n 2 miljoen jaar geleden, van de hand van Erik Jan Bosch (Naturalis).

  
Onderzoek

Carboonfloras (I.M. van Waveren, J.H.A. van Konijnenburg)
 

Mollusken diversiteit in de Noordzee (A.C. Janse, F.P. Wesselingh, T. Meijer & A. Slupik)

Pliocene en pleistocene molluskenfaunas uit de zogenaamde deltadienstboringen uit Zuidwest Nederland geven een beeld van het ontstaan van de moderne Nederlandse schelpenfauna. Zo'n vier miljoen jaar geleden was de Noordzee redelijk warm en leefde er een soortenrijke en ecologisch diverse fauna. Verschillende uitstervingsgolven en de immigratie van Pacifische soorten hebben sindsdien geleid tot de moderne schelpenfauna

 

Mineralen van Nederland (H. Zwaan)

Een volledige inventarisatie is gemaakt van Nederlandse mineralen in de Naturalis collecties alsmede die van het Teylers Museum en het Utrechts Universiteits Museum. In totaal zijn 64 soorten mineralen aangetroffen die aan het oppervlak of in de ondergrond van Nederland zijn gevormd. Deze inventarisatie heeft geleid tot het boek Mineralen van Nederland.

 

Ijstijdzoogdieren (J. de Vos, L.W. van den Hoek Ostende & D. Mol)

 

 

Fossiele vertebraten uit het Pleistoceen van Tegelen (J. de Vos & L.W. van den Hoek Ostende)

   

 

Fossiele schelpen van de Nederlandse stranden en zeegaten (F. Wesselingh, P. Moerdijk, A. Bastemeijer, A.C. Janse, T. Meijer, G.J.A. Peeters e.a.)

Naar schatting zijn er zo'n zevenhonderd soorten fossiele schelpen bekend van de Nederlandse stranden. In samenwerking met verzamelaars inventariseren we momenteel de tweekleppigen, stoottanden en keverslakken. Hier kunt u meer over dit project lezen en Nieuwsbrieven downloaden.

 

Reptielen uit de Winterswijkse Muschelkalk  (P.C.H. Albers & J. de Vos)

omschrijving

 

Pliocene floras van Maalbeek (H. van Konijnenburg)

 

Fossielen van het Limburgse Krijt (S.K. Donovan, J. Leloux, H. van Konijnenburg, R. van den Ham, H. Bosma)

 

De Plioceenzee van Langenboom (E. Wijnker, A.C. Janse, F. Wesselingh, J. de Vos)

De zandzuigput in Langenboom (gemeente Mill, oostelijk Noord Brabant), is alsinds zo'n vijftien jaar een ware goudmijn voor de fossielenliefhebber. Zeerfossielrijke pliocene afzettingen van de Breda Formatie met daarin ook omgewerkte miocene fossielen worden in de zuigput tussen zo'n tien en vijftien meter diepte opgezogen. In het zand zijn heel erg veel fossiele schelpen en haaientanden te vinden, maar ook resten van zeezoogdieren, vogels en zelfs enkele landzoogdieren. De locatie is formeel niet toegankelijk voor publiek. Naturalis onderzoekers hebben de stratigrafische opeenvolging in de zuigput gedocumenteerd en zijn betrokken bij de bewerking van de verschillende fossielgroepen.  

 

Het Mioceen van Miste (F.P. Wesselingh e.a.) Bijna vijfentwintig jaar gelden publiceerde A.W. Janssen ruim vijfhonderd soorten fossiele schelpen uit de vindplaats Miste. Vlak voordat de vindplaats, een fossielenlaag op enkele meters onder landbouwgebied, bebouwd zou worden zijn er in 2003 en 2005 nog twee grote graafacties geweest georganiseerd door de WTKG. Hieruit zijn vele nieuwe soorten tevoorschijn gekomen. Een groep liefhebbers heeft de verdere inventarisatie van deze fauna op zich genomen.

 

 

 

 

Het Nederlandse Midden Pleistoceen (T. Meijer)

 

 

Belangrijke Nederlandse collecties in Naturalis

 

Jongmans Collectie

Carbonische planten en ongewervelden van de Limburgse steenkoolmijnen

 

Tegelen collectie

Vroeg Pleistocene gewervelden en planten

 

Oosterschelde collectie 

Pleistocene zoogdieren uit de Oosterschelde

 

Fossiele schelpen van de nederlandse stranden en zeegaten

Naturalis heeft de grootste collectie Nederlandse strandfossielen. Meer dan zeshonderd soorten fossiele mollusken zijn er bekend van de Nederlandse stranden en van de estuaria. Met name in Zeeland zijn veel fossiele soorten te vinden, maar in Midden- en Noord-Nederland zijn ook goede vindplaatsen bekend. Medio 2008 hopen we onze collectie fossiele tweekleppigen van de Nederlandse stranden via internet toegankelijk te maken.

 

Ijstijdzoogdieren van de Noordzeebodem

 

De Miste Collectie

Fossiele schelpen uit het Mioceen van Winterswijk

Bijna helemaal het werk van Arie Janssen, een collectie van drie kastenwaarin ruim vijfhonderd soorten veelal tropische schelpen uit het Mioceenvan Miste bij Winterswijk. De collectie is sinds circa 1967 bijeengebrachten vormde de basis voor het Misteboek uit 1984 van Arie Janssen. De fossielhoudende laag van Miste ligt enkele meters onder het maaiveld. In 2005 is er een buitenplaats op gebouwd.

 

Zandstra Collectie

De Zandstra collectie is de belangrijkste zwerfsteencollectie in Nederland en doet dienst als referentiecollectie voor met name zwerfstenen van noordelijke herkomst die in de voorlaatste ijstijd door het landijs naar Nederland zijn getransporteerd. De collectie is verzameld door Zandstra van de Rijks Geologische Dienst in de tweede helft van de twintigste eeuw en is in 2005 overgedragen aan Naturalis.

 

Van der Lijn Collectie

De Van der Lijn collectie is de op een na belangrijkste zwerfsteencollectie in Nederland en doet dienst als referentiecollectie voor met name zwerfstenen van zuidelijke herkomst die door de oude takken van Maas en Rijn naar Nederland zijn getransporteerd. De collectie is verzameld door  P.J. van der Lijn. De unieke zwerfstenen waren lang in het bezit van de Universiteit van Amsterdam, werden sinds 2003 beheerd door het Artis Geologisch Museum en worden in 2008 overgedragen aan Naturalis.  

 

Collecties van de voormalige Rijks Geologische Dienst

Fossielen van de Nederlandse ondergrond

De voormalige Rijks Geologische Dienst (thans NITG-TNO) heeft al sinds denegentiende eeuw aanzienlijk collecties bijeengebracht uit ontsluitingenmaar vooral uit boringen van Nederlandse fossielen. In deze collectie, diesinds 2005 wordt beheerd door Naturalis, bevindt zich een enorme hoeveelheidfossiele schelpen. Daarnaast bevinden zich ook bryozoen uit de Nederlandse

ondergrond en enkele andere groepen in de collectie. De RGD collectie zal in de komende jaren een grote rol spelen bij de studie van de Nederlandse ondergrond. 

 

Kinker collectie

Deze collectie omvat diatomeen (kiezelwieren) van de Nederlandse ondergrond.

 

 

Van den Bosch collectie

Haaientanden van verschillende klassieke Nederlandse locaties uit de Achterhoek en Elsloo (Limburg) zijn te vinden in de van den Bosch collectie. Deze collectie wordt momenteel geupdate en de gegevens zullen medio 2008 online beschikbaar komen.

 

Collega's

 

Onze belangrijkste partner op het gebied van de Nederlandse geologie is het TNO-NITG (Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen, de voormalige Rijks Geologische Dienst). Daarnaast werken we samen met het Natuurhistorisch Museum Maastricht en het Natuurmuseum Rotterdam.

 

Veel van onze Nederlandse activiteiten ondernemen we met liefhebbers, die vaak hun krachten hebben gebundeld in verenigingen zoals de Werkgroep Pleistocene Zoogdieren (WPZ) en de Werkgroep Tertiaire en Kwartaire Geologie (WTKG).