Imitaties

NEL menu

- Over het NEL  

Edelstenen
- Wat zijn edelstenen?
- Natuurlijke edelstenen (mineralen)
- Synthetische edelstenen
- Insluitsels
- Imitaties
- Kwaliteiten

Parels
- Wat zijn parels?
- Herkenning van parels
- Gecultiveerde parels
- Imitatieparels
- Opbouw van de schelp

Diamanten
- Diamant onderzoek
- Internationale afspraken

Cursussen
- Edelsteenkunde update cursus
- Praktische edelsteenkunde
- Kennismaken met edelstenen

Documentatie
- Elementaire edelsteenkunde 

Onder imitaties verstaan we alle op edelstenen lijkende materialen, zoals o.a. glas, plastics en kunstharsen en samengestelde edelstenen.

Glas

Naast synthetische stenen vervaardigt men imitaties. Deze imitaties benaderen de kleur en de uiterlijke vorm van de steen. De chemische samenstelling en de fysische eigenschappen zijn echter totaal verschillend van die van een natuurlijke steen. De meeste imitaties bestaan uit erschillende soorten glas. Aanvankelijk vervaardigde men gewoon kroonglas; dit glas is wel tamelijk hard maar heeft weinig glans en dispersie. Daarom ging men al gauw over tot de vervaardiging van flintglas, waarin een behoorlijke hoeveelheid loodoxide aanwezig is. Hierdoor worden glans en dispersie hoger. Het nadeel is echter dat de hardheid veel geringer wordt zodat de steen gauw met krassen bedekt zal worden. Het is mogelijk om glasimitaties te vervaardigen die de echte steen in zijn uiterlijke eigenschappen goed benaderen, door middel van zorgvuldige vervaardiging waarbij de juiste componenten worden gebruikt. De glas-imitaties kunnen in allerlei kleuren worden vervaardigd door 'kleurende oxiden' tijdens de produktie toe te voegen. Zo kan:

• chroom een groene kleur veroorzaken
• cobalt een blauwe kleur veroorzaken
• mangaan een violette kleur veroorzaken
• koper of seleen een rode kleur veroorzaken, etc. 

Omdat glas een slechte warmtegeleider is, zal een glas-imitatie warm aanvoelen, vergeleken met een echte steen, wanneer men de tong tegen de steen aanhoudt. Bij een oude glasimitatie zijn de facetranden vaak versleten (afgerond) en de steen meestal met krassen bedekt. Een nieuwe glasimitatie kan op grond van zijn uiterlijke verschijning onderscheiden worden van een echte steen, omdat glas vaak niet geslepen maar geperst is. Daardoor zijn de facetranden niet scherp maar afgerond en ook de facetten zijn niet vlak maar zwak gebogen.

Meestal zijn in glasimitaties luchtbellen te ontdekken. Ze zijn meestal groter dan gasbellen in synthetische stenen. Een merkwaardige vorm voor luchtbellen in glas is een puntige ellipsvorm. Men kan de 'productiestrepen' in glas veelal terug vinden, ze zijn niet zo regelmatig als in synthetisch korund maar liggen onregelmatig in het produkt verspreid. Andere eigenschappen als lichtbreking en soortelijke massa van glas zijn anders dan die van de natuurlijke steen die wordt nagebootst.

Plastics en kunstharsen

Vooral als imitatie van barnsteen en andere organische natuurprodukten zoals schildpad, ivoor en koraal, worden verschillende soorten plastics en kunstharsen gebruikt. Deze materialen hebben lage eigenschappen, vooral een lage soortelijke massa. Het is mogelijk barnsteen van deze plastics te onderscheiden, omdat barnsteen nog lichter is. In met zout verzadigd water drijft barnsteen en zinken de meeste plastics. Een merkwaardige eigenschap is dat plastics met een mes geschild kunnen worden terwijl barnsteen versplintert. Tenslotte zijn plastics erg zacht en vertonen al na korte tijd dragen veel krassen. 

Barnsteen uit de Dominicaanse Republiek, met een mug ingesloten

Barnsteen wordt vaak nagebootst met plastics, waarin ook insekten opgesloten kunnen zitten, of bijvoorbeeld een schorpioen (zie hieronder).

Samengestelde edelstenen

Een doublet, die ten onrechte wel "Soudé-smaragd" werd genoemd ( vooraanzicht en zijaanzicht)

De delen kunnen uit natuurlijk materiaal bestaan, maar het is ook mogelijk dat ze gedeeltelijk natuurlijk of gedeeltelijk synthetisch zijn, of gedeeltelijk uit glas bestaan. De meest bekende doublet is een steen die bestaat uit een dunne bovenlaag van granaat en een dikke onderkant van glas hetzij rood, blauw of groen. Op deze wijze kunnen imitaties van robijn, saffier en smaragd worden verkregen, met het voordeel van een hardere bovenkant. De granaat (een natuurlijk mineraal) slijt namelijk veel minder hard dan glas. Als imitatie van smaragd dient ook een doublet die bestaat uit twee delen kleurloze kwarts (bergkristal) die met een groen middel aan elkaar zijn gekit. In de handel noemde men deze doublet wel 'Soudé-smaragd', een foutieve benaming omdat de steen geen korrel smaragd bevat. Dikke lagen opaal zijn schaars. Daarom worden dunne lagen op zwarte chalcedoon gekit en ziet men veel opaaltripletten die bestaan uit een dunne laag zwarte en ondoorzichtige onyx (basis), opaal (tussenlaag) en doorzichtig plastic of bergkristal (toplaag). Deze doubletten en tripletten zijn gemakkelijk te herkennen aan de duidelijk verschillende bestanddelen waaruit ze bestaan. Er zijn talloze vormen van samengestelde stenen bekend. Ook diamant kan gebruikt worden als bovenkant waarbij het onderste deel bestaat uit synthetische kleurloze korund of een ander geschikt materiaal, zoals 'cubic zirconia'. Robijn en saffier worden bedrieglijk goed nagebootst met doubletten die bestaan uit een dunne bovenkant van natuurlijke saffier en een dikke onderkant van hetzij synthetische robijn of synthetische saffier. In het algemeen zijn doubletten gemakkelijk te herkennen als men maar aan de mogelijkheid ervan denkt. Losse stenen kunnen in een kleurloze vloeistof (zelfs water) tegen een witte achtergrond worden bekeken waarbij kleurverschillen onmiddelijk opvallen. Ook zijn met een loep of microscoop in het kitvlak luchtbellen waar te nemen. Gecombineerd met 'echte' insluitsels, zoals in granaattop-doubletten waarin zowel rutielnaalden als luchtbellen te zien zijn, is dat een duidelijk teken dat de steen uit meerdere delen is opgebouwd.

Doublet, bestaande uit een bovengedeelte van granaat, waarin rutiel-insluitsels, gekit op rood glas. Het kitvlak bevat luchtbellen (vergroting 30x).