Violette purperspreeuw
| Gegevens type-exemplaren | |
| Collectie | NCB Naturalis |
| Nummer | RMNH.AVES.90400 |
| Status | Syntype |
| Naam | Lamprotornis metallicus Temminck, 1824 |
| Huidige naam | Aplonis metallica metallica (Temminck, 1824) |
| Verzameld | Ambon, Molukken |
Spookspreeuw
Met deze tropische spreeuw is iets geks aan de hand. Op het collectielabel staat dat de vogel is verzameld op het Molukse eiland Ambon, maar de soortbeschrijving vermeldt als leefgebieden Timor en Celebes.
Verwarring
Op de eilanden Timor en Celebes, de locaties die ornitholoog Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) in zijn soortbeschrijving van 1824 noemt, is de violette purperspreeuw nooit waargenomen. Op Ambon komt de violette purperspreeuw wel voor, zodat het aannemelijk is dat de vindplaats op het label klopt, maar de opgave van het leefgebied in de soortbeschrijving fout is. Waarom de soortbeschrijving niet overeenstemt met het label, is niet duidelijk. Misschien kunnen de syntypes van Lamprotornis metallicus die in de collectie van het Natuurhistorisch Museum in Parijs worden bewaard antwoord geven. Als ook die geen melding maken van Timor en Celebes moet er wel een fout zijn geslopen in de soortbeschrijving. Ornithologen zijn echter nog niet met dit doel in Parijs gaan kijken.
Syntype van Lamprotornis metallicus, mannetje, RMNH.AVES.90400. Foto © NCB Naturalis.
Hoogglans
Het donkere uiterlijk van de violette purperspreeuw toont wat saai, maar zodra er licht op de veren valt, komt de spreeuw tot leven. Dan glanst hij metaalachtig groen, violet en blauw. Dit verklaart waarom de Latijnse woorden metallica (metaal) en lamprotes (glans) in de soortnaam zijn verwerkt. Behalve door zijn bijzondere glans, onderscheidt de violette purperspreeuw zich van andere purperspreeuwen door zijn lange staartveren.
Verspreiding
De violette purperspreeuw leeft op de Molukken, Nieuw-Guinea, in Noordoost-Australië en op de Salomonseilanden. Deze eilanden zijn onderdeel van een groter gebied (van Java en Indochina tot de Fiji- en Samoa-eilanden) waar in totaal 24 soorten purperspreeuwen leven. Twee ervan zijn in het recente verleden uitgestorven. Een is de Kusaie-spreeuw, waarvan NCB Naturalis eveneens een type-exemplaar in de collectie heeft. Dit type-exemplaar is gevonden op het Molukse eiland Ambon.
Afbeelding van Lamprotornis metallicus uit Temmincks Nouveau Recueil de Planches coloriées d'Oiseaux (1820-1839).
Fruitliefhebber
Als fruiteters houden violette purperspreeuwen zich overal op waar vruchtdragende bomen staan. Ze worden dan ook aangetroffen in het regenwoud, rond solitaire bomen in het open veld, in kustbossen, mangroven, boomsavannen, en zelfs in tuinen. In aanvulling op fruit staan bloemennectar en insecten op het menu. Vooral vliegende mieren zijn een gewilde lekkernij. Violette purperspreeuwen houden zich het liefst op in laagland, maar komen ook in berggebieden hoger dan 3000 meter voor. Aan boomtakken bouwen ze langgerekte nesten met een handige zij-ingang. Omdat ze veel weg hebben van het nest van de wevervogel, wordt de violette purperspreeuw ook wel weverspreeuw genoemd. Vaak maken ze honderden nesten bij elkaar in dezelfde boom. De zang is weinig opvallend. Het is niet meer dan een nasale tonenbrei, enigszins lijkend op de zang van een kanarie, maar dan korter en fluitender. Toch beschikken violette purperspreeuwen over een uitgebreider repertoire. Dit blijkt wel uit het feit dat ze heel vaardig zijn in het imiteren van andere vogels.
Meer informatie
- Dekker R.W.R.J & C. Quaisser 2006. Type specimens of birds in the National Museum of Natural History, Leiden. Part 3. Passerines: Pachycephalidae– Corvidae (Peters's sequence). NNM Technical Bulletin 9: 1-77. http://www.repository.naturalis.nl/record/209741
- Feare C. & A. Craig 1998. Starlings and Mynas. Christopher Helm, Londen.
-
Temminck C.J. 1820-1839. Nouveau Recueil de Planches Coloriées d'Oiseaux, pour servir de suite et de complément aux Planches Enluminées de Buffon. Vol. I-V.— Paris.
Thursday, February 24, 2011