Reuzen-tijgergarnaal
| Gegevens type-exemplaar | |
| Collectie | NCB Naturalis |
| Nummer | RMNH D 5734 |
| Status | Neotype (mannetje) |
| Naam | Penaeus monodon Fabricius, 1798 |
| Verzameld | Indonesië, Java, Baai van Batavia (Jakarta); mei – juni 1924; verzameld door P. Buitendijk. Neotype aangewezen door L.B. Holthuis, 1949: 1056. |
Een commercieel succes
Een garnaal zo groot als een kreeft, daar moet veel vlees aan zitten. Geen wonder dat de reuzen-tijgergarnaal zo gewild is bij smulpapen van zeebanket.
Foto van neotype invoegen
Reus
De reuzen-tijgergarnaal is een van de grootste soorten garnalen. Hij kan een lengte bereiken van 35 cm. De dieren zijn overwegend grijsgroen tot donker groenig blauw. Grote exemplaren worden roodbruin. Over zowel rugschild als achterlijf lopen vaalgele dwarsbanden. De zwempoten zijn rood, met geel en blauw aan de basis. De ogen zijn lichtbruin met zwarte stippen. Opvallend zijn de dwarse donkere banden op het achterlijf. Aan deze 'tijgerprint' heeft de garnaal zijn populaire naam te danken. Het rugschild heeft een gezaagde vooruitstekende punt met enkele lengtegroeven. De bovenste voelsprieten zijn kort in vergelijking met de onderste. Aan het eerste drie paar looppoten zitten kleine schaartjes.
Penaeus monodon Fabricius, 1798 (Tekening uit Dore & Frimodt, 1987).
Penaeus monodon Fabricius, 1798 (Tekening uit Perez Farfanty & Kensley, 1997).
Biologie
Reuzen-tijgergarnalen worden doorgaans aangetroffen in ondiep kustwater tot op een diepte van ongeveer 30 meter. De garnalen hebben een complexe levencyclus. Van gebooorte tot volwassenheid doorlopen ze meerdere stadia met bijbehorende gedaanteverwisselingen. Volwassen dieren leven op zand-, silt-, of modderbodems. Een volwassen vrouwtje werpt in één keer zo 750.000 eitjes. Uit de eitjes komt een zogenaamde nauplius-larve. Hierna volgen meerdere larvale stadia. Jonge dieren leven in zeegrasvelden, mangroves en in riviermondingen waar het water brak is.
Levenscyclus Penaeide garnalen. Naar: Fransen (in druk).
Verspreiding
Reuzen-tijgergarnalen komen oorspronkelijk voor langs de tropische kusten van Oost- Afrika, India, Japan, Australië, oostwaarts tot aan de Fiji-eilanden. Recent zijn ze ook waargenomen langs de tropische westkust van Afrika. Het neotype is gevonden in de Baai van Batavia (Jakarta) op Java, Indonesië.
Ontdekking
Ten tijde van zijn beschrijving was deze garnaal al bekend van vismarkten langs de kust van India. Carl de Daldorff was luitenant bij de Deense Oost India Compagnie te Tranquebar. Waarschijnlijk verzamelde hij de dieren op vismarkten ter plaatse. Hij zond zijn verzamelingen naar het Zoögisch Museum van Kopenhagen en gedeeltelijk naar het Zoölogisch Museum van Kiel in Duitsland. De natuuronderzoeker Fabricius gebruikte deze exemplaren voor de beschrijving van de soort. Zijn beschrijving is gesteld in het Latijn, erg kort en niet bijzonder gedetailleerd. Ook andere soorten zouden binnen zijn definitie van de reuzen-tijgergarnaal kunnen vallen. Het type-materiaal dat door Daldorff werd verzameld blijkt verloren te zijn gegaan. Om verwarring te voorkomen heeft crustaceënspecialist Prof. Dr. L.B. Holthuis van NCB Naturalis uit de collectie een nieuw type-exemplaar aangewezen. Dit wordt een neotype genoemd.
Garnalen op het menu
Het is maar goed dat er één wetenschappelijke naam voor de soort is. Hierdoor kan veel verwarring worden voorkomen. In de handel is de soort bekend onder vele namen: Reuzen-tijgergarnaal, Chinese garnaal, Jumbo garnaal, etc. Commercieel zijn de dieren steeds belangrijker geworden. Aanvankelijk werden ze alleen gevist, tegenwoordig is men in staat ze op grote schaal te kweken. Hiervoor wordt het broed ingevangen en uitgezet in vijvers langs de kusten van het Indo-Maleise gebied, maar ook langs tropische kusten buiten het oorsprongsgebied. Door ongelukken met kweekexperimenten buiten het oorsprongsgebied komt de soort nu ook in het wild voor langs de West-Afrikaanse kust, waar hij een graag geziene gast is in de netten van de vissers. Recent is men erin geslaagd de garnaal ‘rond’ te kweken, dat wil zeggen van ei tot volwassen dier. Dit geeft veel mogelijkheden voor de aquacultuur van de soort. De cultuur van de garnalen steeg van 21.000 ton in 1981 tot rond de 600.000 ton nu. Het is daarmee het belangrijkste commerciële product uit de aquacultuur in Azië.
Gebakken tijgergarnaal.
Groeicurve van de productie van de Reuzen-tijgergarnaal (in tonnen per jaar).
Meer informatie
- Fabricius, J.C., 1798. Supplementum Entomologiae Systematicae: 572 pp.
- Fransen, C.H.J.M. (in druk). Shrimps and Prawns. FAO Species Identification Sheets for Fishery Purposes. Eastern Central Atlantic Fishing Area 34 and part of 47. FAO Rome.
- Holthuis, L.B., 1949. The identity of Penaeus monodon Fabr. Proceedings of the Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen 52: 1051-1057.
- FOOD AND AGRICULTURE ORGANIZATION OF THE UNITED NATIONS. http://www.fao.org/fishery/culturedspecies/Penaeus_monodon/en
Thursday, June 23, 2011