Samuraikrab
| Gegevens type-exemplaar | |
| Collectie | NCB Naturalis |
| Nummer | RMNH D 822 |
| Status | Lectotype en paralectotypen (2 mannetjes en 2 vrouwtjes) |
| Naam | Dorippe japonica von Siebold, 1824 |
| Huidige naam | Heikeopsis japonica (von Siebold, 1824) |
| Verzameld | Japan, in het jaar 1823. Door lokale vissers verzameld voor Ph.F. von Siebold. |
Mythologische krab
Het rugschild van deze krab lijkt op een boos gezicht. Volgens de overlevering is de krab betoverd met de kwade gelaatstrekken van een familie die de heerschappij over Japan verloor toen zij ten onder ging in een zeeslag.
Invoegen: foto van type-exemplaar
Opvallend
Een dieppaarse kleur en een rugschild vol groeven en bulten, vier lange looppoten en twee omhooggerichte achterpoten met kleine scharen. Heikeopsis is beslist een opvallende verschijning. Het eerste paar poten is vrij kort en voorzien van kleine scharen. De circa 15 centimeter grote krab gebruikt zijn lange stelten om over de zeebodem te lopen. Ook de omhoogstaande achterpootjes hebben een functie: de krabben kunnen er iets mee op hun rug dragen.
Heikeopsis japonica (von Siebold, 1824). (Tekening uit Fauna Japonica, W. de Haan, 1839: pl. 31 fig. 1).
Verspreiding
Westelijke Pacific, van zuid Japan, Korea, oostkust van China, Taiwan tot Nhatrang, Vietnam.
Rugdekking
Heikeopsis japonica leeft op zanderige en modderige bodems. De dieren zijn waargenomen op dieptes tussen de 7 en 130 m. Met het achterste twee paar poten kunnen de krabben iets boven hun rug tillen en meetorsen. Er zijn dieren gezien die een zeeanemoon, een schelp of zelfs een zee-egel voortdroegen. Dat kost energie maar levert kennelijk voldoende voordeel op. De krabben gebruiken hun last letterlijk als rugdekking. Ze camoufleren zich ermee in de hoop aan de aandacht van belagers te ontsnappen.
Von Siebold
Waarschijnlijk is het type-materiaal van de soort verzameld in de buurt van Nagasaki, Japan. Op het eiland Decima was Philipp Franz von Siebold als arts actief voor de VOC. Hij legde daar een grote verzameling aan van planten, dieren en Japanse gebruiksvoorwerpen die hij naar Holland liet verschepen. Zelf verzamelde hij niet veel. De meeste dieren werden hem door de lokale bevolking gebracht. Zo ook Heikeopsis japonica. In aantekeningen van Heinrich Bürger, assistent van Von Siebold, staat te lezen: “Wordt veel in de zomermaanden, in de baayen om Nagasaki met andere kleine Portunussoorten in treknetten opgevischt doch zelden gegeten”. Von Siebold had een tekenaar in dienst, Kawahara Keiga, die net binnengebrachte dieren naar het leven schilderde. Dit deed hij altijd op ware grootte (van kleinste garnaal tot reuzenkrab) en met een zeer natuurgetrouwe lijnvoering en kleurgebruik.
Heikeopsis japonica (von Siebold, 1824). Tekening van Kawahara Keiga. (Holthuis & Sakai, 1970: pl. 8, fig. 3).
Betoverd
In Japan wordt de krab ‘Heike-gani’ genoemd, wat Heikekrab betekent. Heike was een machtige familie die ongeveer 20 jaar over Japan regeerde. Zij verdween in een zeeslag tegen de Genji familie die bij Dannoura werd uitgevochten op 24 maart 1185. Uit de overlevering komt de mythe dat de krabben betoverd zijn met de geesten van de Heike-familie en dat hun kwade gezichten te zien zijn in het rugschild van de krabben. Nog steeds worden de krabbenschilden als souvenir met dit verhaal verkocht. Een vergelijkbare legende wordt ook in China over de krab verhaald. In het Chinees heten de krabben ‘Kuan Kung Hsieh’ (Generaal Kuan Kung krab) en ook ‘Lien Hsieh’ (Spookgezicht krab).
De zeeslag bij Dannoura in 1185 tussen de Heike en Genji families. (Tekening van Utagawa Kuniyoshi (1798-1861).
Meer informatie
- Haan, W. de, 1833-1849. Crustacea. In: Ph. F. von Siebold, Fauna Japonica sive Descriptio Animalium, quae in Itinere per Japoniam, Jussu et Auspiciis Superiorum, Qui Summum in India Batavia Imperium Tenent, Suscepto Annis 1823-1830 Collegit, Notis, Observationibus et Adumbrationibus Illustravit, (Crustacea). Lugduni-Batavorum, xvii + xxxi + ix-xvi + 243 pp. pls. A-J, L-Q, 1-55, circ. tab. 2.
- Holthuis, L.B. & R.B. Manning, 1990. Crabs of the Subfamily Dorippinae MacLeay, 1838, from the Indo-West Pacific Region (Crustacea: Decapoda: Dorippidae). Researches on Crustacea, special number 3: 1-151.
- Holthuis, L.B. & T. Sakai, 1970. Ph. F. von Siebold and Fauna Japonica – A history of early Japanese zoology. Academic Press of Japan, Tokyo, 323 pp., 38 pls., 1 map.
Thursday, June 23, 2011